Телекоммуникация саласының жағдайы
GRI 2-6Ақпараттық-телекоммуникациялық технологиялар саласы дамуының жаһандық үрдістері
Халықаралық электрбайланыс одағының (ITU) соңғы бағалаулары бойынша 5,5 миллиардқа жуық интернет пайдаланушысы бар, бұл өткен жылғы 65%-бен салыстырғанда әлем халқының 68%-ын құрайды. Бұл 2,6 миллиард адам офлайн қалып тұрғанымен, жаһандық цифрлық тартылудың артып келе жатқанын дәлелдейді.
Әлем халқының 96%-дан астамы мобильді кең жолақты желілердің (3G және одан жоғары) әрекет аймағында болып тұр, бұл ретте әлем халқының жартысынан көбі 5G желілеріне қол жеткізе алады. ITU деректері бойынша, тіркелген кең жолақты қол жеткізуге жазылымдар саны өсуде. Сонымен қатар, тіркелген телефон желілерінің саны азаюды жалғастыруда, бұл бұрынғы технологиялардан цифрлық және мобильді шешімдердің пайдасына жаһандық ауысуды көрсетеді.
Бұл деректер цифрлық трансформацияның ауқымын ғана емес, сонымен қатар әсіресе қосылу деңгейі айтарлықтай төмен, кірісі деңгейі төмен елдердегі тұрақты цифрлық алшақтықты көрсетеді. Бұл алшақтықты қысқарту халықаралық қауымдастық үшін басты сын-қатер және басымдық болып қала беруде.
Әлем халқының телекоммуникациялық желілер мен технологияларға қолжетімділігінің көрсеткіштері, жылдың соңына, млн
|
Көрсеткіші |
2022 |
2023 |
2024 |
|---|---|---|---|
|
Орнықты телефон желілерінің саны |
877,7 |
860,6 |
839,8 |
|
Орнықты КЖҚ абоненттерінің саны |
1 418,7 |
1 495,6 |
1 601,2 |
|
Ұялы байланыс абоненттерінің (нөмірлердің) саны |
8 617,2 |
8 891,1 |
9 144,2 |
|
Ұялы байланыстың белсенді абоненттерінің (нөмірлердің) саны |
6 808,1 |
7 029,8 |
7 719,5 |
|
Халықты мобильді байланыс желісімен қамту (жеке тұлғалар саны) |
7 773,5 |
7 868,8 |
7 985,9 |
|
Халықты 3G және одан жоғары деңгейдегі ұялы байланыс желісімен қамту (жеке тұлғалар саны) |
7 529,2 |
7 642,2 |
7 802,8 |
|
Жеке тұлғалар – интернет пайдаланушыларының саны |
5 132,2 |
5 416,9 |
5 508,8 |
|
Ұялы телефондары бар жеке тұлғалардың саны |
5 056,0 |
5 227,8 |
5 434,4 |
Адамдардың заманауи телекоммуникациялық қызметтерге қолжетімділігі олар тұратын елдердің экономикалық әл-ауқатына тікелей байланысты. Дүниежүзілік банк табыс деңгейі төмен елдер қатарына жатқызған елдерде (жылына жан басына шаққанда 1 145 доллардан төмен) 100 тұрғынға орташа есеппен 26,5 интернет пайдаланушысы келеді, ал табыс деңгейі жоғары елдерде (жан басына шаққанда жылына 14 005 доллардан астам және одан жоғары) бұл көрсеткіш 92,9 құрайды. Кедей және бай елдер 100 тұрғынға шаққандағы орнықты телефон желілерінің (38,1-ға қарсы 0,5) және тіркелген КЖҚ абоненттерінің (29,4-ге қарсы 0,9) саны бойынша айтарлықтай ерекшеленеді, бұл ретте егер бірінші көрсеткіштегі айырмашылық 2024 жылы біршама тегістелген болса, бұл ретте сымсыз байланысқа көшуге байланысты 2024 жылы екі көрсеткіштегі айырмашылық біршама азайды.
2024 жылдың соңындағы жағдай бойынша Дүниежүзілік банк әдістемесіне сәйкес, Қазақстан әлі де табысы орташа деңгейден жоғары елдер қатарында (жан басына шаққанда 4 516 АҚШ долларынан
14 005 АҚШ долларына дейін). 2024 жылдың басында Қазақстандағы белсенді ұялы қосылу саны 26,24 миллионға жетті, бұл ел халқы жалпы санының 133,1%-на тең. Осылайша, мобильді қызметтердің енуімен қатар стационарлық байланыс пен орнықты КЖҚ пайдаланудың төмендеу үрдісі сақталады, бұл цифрлық технологияларға тұрақты көшудің айғағы.
Жан басына шаққандағы табыс деңгейіне байланысты елдердегі телекоммуникациялық технологияларға қолжетімділік (2024 жылдың соңындағы жағдай бойынша), 100 адамға шаққандағы саны
|
Көрсеткіші |
Орташа әлемдік мәні |
Кірісі төмен елдер |
Кірісі орташадан төмен елдер |
Кірісі орташадан жоғары елдер |
Кірісі жоғары елдер |
Қазақстан (2023 ж.) |
Қазақстан (2024 ж.) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Орнықты телефон желілері (100 тұрғынға шаққанда) |
9,5 |
0,8 |
2,4 |
11,2 |
28,7 |
13,2 |
15,0 |
|
Орнықты КЖҚ абоненттері (100 тұрғынға шаққанда) |
21,0 |
0,6 |
5,2 |
33,5 |
39,0 |
14,3 |
18,0 |
|
Ұялы байланыс абоненттері (100 тұрғынға шаққанда) |
112,0 |
71,0 |
94,5 |
129,5 |
138,0 |
127,0 |
133,1 |
|
Мобильді байланыспен қамту (%) |
98,0 % |
91,1 % |
98,9 % |
99,6 % |
99,6 % |
99,0 |
99,0 % |
|
3G және одан жоғары желімен қамту (%) |
95,6 % |
80,3 % |
95,3 % |
98,1 % |
99,5 % |
97,7 |
97,7 % |
|
Интернет пайдаланушылары (халықтың %) |
68,0 % |
26,5 % |
54,0 % |
80,7 % |
93,4 % |
92,9 |
92,3 % |
|
Мобильді телефондардың болуы (халықтың %) |
79,7 % |
56,2 % |
72,0 % |
84,2 % |
96,1 % |
92,8 |
92,8 % |
Қазақстанның телекоммуникация саласы
Көрсетілген байланыс қызметтерінің құны, кезеңдегі млрд теңге
Байланыс кәсіпорындары 2024 жылы көрсеткен қызметтердің жиынтық көлемі 1,4 трлн теңгені құрады (курьерлік және пошта қызметтерін қоспағанда). Көрсеткіштің өсуі көбінесе интернетке сымды және сымсыз қолжетімділікті ұсыну бойынша қызметтер көлемінің ұлғаюымен байланысты болды (583,1-ден 724,3 млрд теңгеге дейін). Сонымен қатар мобильді байланыс қызметтерінің көлемі қысқарды.
Байланыстың жеке түрлері бойынша қызметтердің физикалық көлемдерінің өзгеруі, % жылдан жылға
2024 жылы байланыс қызметтері көлемінің нақты өсімі 3,5%-ды құрады, бұл өткен жылдың деңгейінен (7,5%) төмен.
Көрсетілген байланыс қызметтерінің жиынтық көлемінің нақты көріністе өсуі көбінесе интернетке қол жеткізу қажеттілігінің өсуіне байланысты, ал басқа қызмет түрлеріне сұраныс біртіндеп төмендеуде.
Стационарлық телефония және тіркелген сымды қолжетімділік абоненттерінің саны, кезең соңына, млн
Есепті жылы тіркелген телефон желілерінің саны 2,68 миллионнан 2,44 миллионға дейін азайды, сонымен қатар тіркелген КЖҚ абоненттерінің саны, керісінше, 3,01 миллионнан 3,22 миллионға өсті. Осылайша, стационарлық телефониядан бас тартумен және xDSL пішімін (кәдімгі телефон желісі арқылы интернетке қолжетімділікті ұсыну) белсенді түрде алмастырып жатқан талшықты-оптикалық желілерді (ТОБЖ) пайдаланудың өсуімен байланысты көпжылдық үрдіс жалғасты.
2024 жылдың басындағы халықты және аумақты ұялы байланыс желілерімен қамту
2024 жылдың басындағы жағдай бойынша ел халқының 98,2%-ы ұялы байланыс желілерімен қамтылған. Бұл ретте 3G желілерімен қамту 95,8%, 4G желілерімен – 89,2%, 5G желілерімен – 38,2% құрады. Озық мобильді технологияларға, соның ішінде IoT-ге сұраныстың артуына және ынталандырушы мемлекеттік саясаттың жүзеге асырылуына байланысты, алдағы жылдары халықты жоғары жылдамдықтағы 5G желілерімен қамту көлемі артады деп күтілуде.
Мобильді байланыс және мобильді КЖҚ абоненттерінің саны, кезең соңына, млн
Қазақстан аумағында қызметтер көрсететін мобильді байланыс операторларының жиынтық абоненттік базасы бір жыл бұрынғы 25,3 миллионмен салыстырғанда 2024 жылдың соңында 26,2 млн абонентті (яғни белсенді SIM карталарын) құрады. Бұл ретте мобильді КЖҚ абоненттерінің саны 17,7-ден 18,8 миллионға дейін өсті.
